Herinneringen uit het verleden kleuren het heden

Herinneringen uit het verleden kleuren het heden

/Blogs

Een bijzonder gesprek tussen Judith Röttjers en ketenzorger Pauline Rischen over het begeleiden en regelen van uitvaarten.

De ketenzorgers
Op Huis ter Weegen en Huis Welgelegen kun je in principe tot aan het einde van je dagen blijven wonen. We trekken alles uit de kast om u een comfortabele oude dag te bezorgen. Om u de beste zorg te geven zijn er, behalve de deskundigheid die wij zelf in huis hebben, ook zorgverleners van buitenaf bij Huis ter Weegen betrokken: ‘De ketenzorgers’. Tijdens het gesprek met ketenzorger Pauline Rischen over haar vak, werd voor mij duidelijk waarom het begeleiden van een uitvaart ook écht tot ‘zorg’ wordt gerekend.

Herinneringen uit het verleden kleuren het heden
Pauline woont zelf ook in Warnsveld. Als ik bij haar voordeur sta valt mijn oog op iets opmerkelijks. Er staan binnen naast de deur vijf identieke, zwarte paraplu’s. Volgens mij ben ik aan het goede adres. Dat wordt bevestigd als ik het motto lees op de bedrijfsauto op de oprit: ‘Herinneringen uit het verleden kleuren het heden.’ Eenmaal aan de keukentafel met een kop thee, stel ik de eerste vraag die wellicht velen van u op de lippen ligt: “Wat bezielt iemand om uitvaartbegeleider te worden?”. Pauline geeft een mooi antwoord:” Een jaar of 10 geleden overleed een neef van mij op jonge leeftijd. Hij was nog maar 17 jaar. Ik ben een week lang bij de familie in huis geweest om hen te ondersteunen. Daar was ook een uitvaartbegeleider. Met bewondering heb ik gezien hoe zij alles regelde omtrent de uitvaart. Ik heb haar bijna niet gezien maar ze had de touwtjes in handen en heeft het leven van mijn neef als het ware vorm gegeven. Het verlies en het verdriet en de onmacht van de familie heeft ze gedragen zodat alles liep zoals het moest. Dat heeft me geïnspireerd. Toen ik op een gegeven moment, na een periode thuis voor de kinderen te hebben gezorgd, weer aan de slag wilde, ben ik een opleiding in Zwolle tot uitvaartbegeleider gaan volgen.”

Uitvaartbegeleider
Pauline heeft het heel bewust over uitvaart ‘begeleider’ en niet over ‘ondernemer’. Ze begeleidt de nabestaanden vanaf het moment van overlijden tot aan het moment dat de overledene begraven is of gecremeerd. “Het begint met een telefoontje van de familie. Ik vraag naar het tijdstip van overlijden en of alle mensen zijn gearriveerd die er bij moeten zijn. Vervolgens vraag ik of ze niet nog even samen bij elkaar willen zijn met de overledene. Want als ik kom dan gaat het ‘rollen’.”

Keuzes
Pauline legt uit dat ze de dingen stap voor stap aanpakt. “Alles kan niet direct geregeld worden. Ik wil zorgvuldig te werk gaan en niks missen zodat mensen bewust afscheid kunnen nemen op hun manier, aansluitend bij hoe de overledene in het leven heeft gestaan. Dat vereist inlevingsvermogen, geduld, goed luisteren en horen wat niet gezegd wordt en daar moet je echt de tijd voor nemen.” Dan komen er meer vragen. De uitvaart moet geregeld worden: Cremeren of begraven, waar, is er een familiegraf, kerk of geen kerk, of wel kerk maar geen religieuze dienst, vormgeven aan de inhoud van de plechtigheid, condoleance of niet, en zo ja waar? Praktisch altijd wordt er zoveel mogelijk rekening gehouden met de wens van de overledene. Pauline raadt de lezer dan ook aan om deze dingen bij leven te bespreken met je naasten en om niet te denken dat dat later wel een keer komt. Hoe zij dat aanpakt vat zij helder samen: “Ik leg de dingen op tafel en de familie maakt de keuzes.”

'De liefde die ik voel'
Dit sluit aan bij wat ons opvalt als zij een familie begeleidt op Huis ter Weegen. Ze is altijd op de achtergrond aanwezig. Waar nodig springt zij in. Dat vinden wij als personeel heel mooi om te zien. Ze geeft de familie ruimte maar heeft, net als degene door wie zij destijds geïnspireerd raakte, de touwtjes volledig in handen. Ik vraag Pauline wat zij het mooiste aan haar vak vindt. “Het is de liefde die ik voel” antwoordt ze subiet. “Er is verdriet en ook liefde tijdens de week dat ik begeleid. Het maakt niet uit of er nou een broer, echtgenote of kind is overleden. Die liefde voel ik iedere keer weer en het roert me dat ik daar van zo dichtbij getuige mag zijn.” Mijn laatste vraag aan haar is: “Als jij bij ons je werk komt doen, wat ervaar jij dan als ‘de kracht van Huis ter Weegen’?” Pauline is erg positief en omschrijft de sfeer bij ons als een warme deken. “Er is bij jullie veel mogelijk. Jullie denken mee en zijn er gewoon voor de familie. Wie je ook treft als je binnen komt, een stagiair of een ervaren medewerker, je wordt warm en gastvrij ontvangen. Dat maakt dat je je er thuis voelt.” Hier wordt ik even stil van. Dit is een groot compliment aan ons hele team.

Bijzondere momenten
Ook al weet je dat het ooit gaat gebeuren en het ook bij het leven op Huis ter Weegen hoort; als er iemand overlijdt rouwt het team met de familie mee. Als het moment van sterven daar is, zijn wij daar meestal getuige van. Dat zijn, hele bijzondere intieme momenten. De meeste mensen die bij ons wonen zijn op oudere leeftijd en de dood komt meestal op natuurlijke wijze. Hierdoor kunnen wij en vaak ook de familie, vrede hebben met het feit van hun overlijden. Verdriet en rouw blijven natuurlijk en we proberen de familie daar zo goed mogelijk in te ondersteunen. Doordat we zelf ook nauw betrokken zijn geweest bij de overledene, omdat je in de laatste fase van hun leven intensief contact met de bewoner en de familie hebt gehad, kunnen we veel begrip opbrengen voor wat de familie doormaakt. Bij ons hoeven de nabestaanden bijvoorbeeld niet direct de kamer leeg te halen en krijgen ze daar de tijd en de ruimte voor die ze nodig hebben. We hopen dat dit positief bijdraagt aan het rouwproces.

Eretaak
Wij tonen als team ons respect door bijna allemaal aanwezig te zijn op het moment dat de overledene het huis uit wordt gedragen en door op dat moment aan weerszijden van het bordes een erehaag te vormen. Heel bijzonder ervaren wij het als team als de familie ons een ‘eretaak’ toebedeelt. We hebben iemand met ons allen in de kist mogen leggen. En ook dragen wij soms zélf de kist naar buiten.

Judith Röttjers, Hoofd Welzijn Huis ter Weegen in Warnsveld

Ga terug naar het overzicht